1. Sınıf İlk Okuma: a, n, e, t Harfleri
Okuma, harfleri ezberlemekle değil sesleri tanıyıp birleştirmekle başlar. Birinci sınıfın ilk harf grubu a, n, e ve t sesleridir. Bu dört sesle bile at, et, ana, ata ve nane gibi gerçek kelimeler okunur. Aşağıda bu dört sesin niçin bu sırayla verildiğini, çocukların en sık takıldığı noktayı ve evde oynayabileceğiniz bir oyunu yazdık.
Bu konuyu öğrenen çocuk ne yapabilir?
- a, n, e, t seslerini bir sözcüğün içinde duyup tanır.
- Bu sesleri harfleriyle eşleştirir.
- İki sesi birleştirip önce an, en, at, et gibi kapalı, sonra na, ne, ta, te gibi açık hece okur.
- Bu seslerle kurulmuş at, et, ana, ata, nane gibi kelimeleri okur.
- Bir kelimeyi seslerine ayırır.
Çocuklar en çok nerede takılıyor?
Çocuk t harfini gördüğünde alfabede öğrendiği adıyla "te" der. Sonra at kelimesini okumaya çalışır ve ortaya "ate" çıkar. Kelime tutmayınca çocuk okumayı beceremediğini düşünür. Oysa hata çocukta değil, harfe verilen addadır. Okuma sesle kurulur: t harfinin sesi kısacık bir /t/ tıkırtısıdır ve o sesin sonunda e yoktur.
Yukarıdaki, bu konuda sık görülen hatalardan yalnız biri. Ötekiler ve her birinin çözümü Muid uygulamasında konunun içinde duruyor.
Evde oynayabileceğiniz ses oyunu
- Bir ses söyleyin, mesela /n/. Harfin adını değil, yalnız sesini söyleyin ve kısa tutun.
- Çocuğunuz o sesin geçtiği bir şey söylesin ya da evde gösterip getirsin. Nar, nane, kalem gibi. Sonra sıra size geçsin.
- Oyunun ikinci turunda sesi kelimenin neresinde duyduğunu sorun: başında mı, ortasında mı, sonunda mı?
- Kalemi en sona bırakın. Harfi önce havaya, sırtınıza ya da bir tepsiye serptiğiniz una parmakla büyük büyük çizdirin.
Sık sorulanlar
Bütün harfleri bir an önce öğretsem daha hızlı okumaz mı?
Ses temelli okumada harfler gruplar hâlinde verilir ve her grup, kendisiyle gerçek kelime kurulabilecek şekilde seçilir. Sınıfta verilen grup sağlamlaşmadan yeni harflere geçmek, çocuğun elindeki seslerle kelime kurma fırsatını elinden alır. Evde yapılacak en iyi iş, sınıfta o hafta verilen grubu pekiştirmektir.
Sesleri tek tek söylüyor ama birleştiremiyor, ne yapmalıyım?
Sesleri koparmadan uzatarak söyleyin. "a" ve "t" yerine aaaat diyerek kaynaştırın, sonra hızlandırın. Çocuk sesleri arasında boşluk bıraktığı sürece kelime ortaya çıkmaz; boşluğu kapatmak birleştirmeyi kendiliğinden getirir.
Harfleri ters yazıyor, bir sorun mu var?
Birinci sınıfta harflerin ters ya da aynalı yazılması yaygındır ve tek başına bir güçlük belirtisi sayılmaz. Silip yeniden yazdırmak yerine harfin başlangıç noktasını gösterip yönü birlikte takip etmek daha işe yarar.
Bu konunun tamamı Muid uygulamasında
- Bu konuda sık görülen güçlüklerin tamamı ve her birinin çözümü
- Veli için adım adım anlatım rehberi ve evde yapılacak etkinlik
- Konuya bağlı oyun
- Öğretmen için ders akışı ve değerlendirme ölçütleri
Her derste ilk konu ücretsizdir; hesabınızı açıp bakabilirsiniz.