4. Sınıf Açılar ve Açı Ölçme
Günlük konuşmada biraz açık, epeyce eğik, neredeyse dik demek iş görür. Ama bir dolap yapılacaksa ya da bir duvar örülecekse bu ifadeler yetmez. Açı da uzunluk gibi ölçülebilen bir büyüklüktür ve birimi derecedir. Aşağıda çocukların en sık takıldığı yeri ve evde iki kalemle yapabileceğiniz çalışmayı yazdık.
Bu konuyu öğrenen çocuk ne yapabilir?
- Açının iki ışın ile ortak başlangıç noktasından oluştuğunu açıklar.
- Açının kollarını ve köşesini gösterir.
- Açıölçeri doğru yerleştirip ölçüyü derece cinsinden okur.
- Dik, dar ve geniş açıyı ayırt eder.
- Çevresindeki nesnelerde açı örnekleri bulur.
Çocuklar en çok nerede takılıyor?
Kâğıda yan yana iki açı çizin. Birincisinin kolları uzun olsun ama aralarındaki açıklık az kalsın; ikincisinin kolları kısacık olsun ama açıklığı bol olsun. Hangisinin büyük olduğunu sorduğunuzda çocuk çoğunlukla birinciyi seçer. Sebep açıyı görememesi değildir. Büyüklüğü kolların uzunluğuyla ölçüyordur, çünkü gözü önce çizginin boyunu yakalar. Oysa açıyı belirleyen şey iki kolun arasında bıraktığı açıklıktır; kollar istendiği kadar uzatılıp kısaltılabilir ve açıklık değişmez.
Yukarıdaki, bu konuda sık görülen hatalardan yalnız biri. Ötekiler ve her birinin çözümü Muid uygulamasında konunun içinde duruyor.
Evde iki kalemle nasıl çalışırsınız?
- İki kalemi uçları birleşecek biçimde tutun ve yavaşça açın. Açıklık büyüdükçe açının da büyüdüğünü çocuğunuz görsün.
- Şimdi açıklığı hiç bozmadan kalemleri ileri geri kaydırın. Kollar uzayıp kısalır ama aradaki açıklık aynı kalır. Birkaç kez tekrarlayın, asıl fikir burada duruyor.
- Sonra bir ölçü bulun: bir kâğıdın köşesi tam dik açıdır. Kâğıdın köşesini evdeki köşelere dayatın. Tam oturuyorsa dik, arada boşluk kalıyorsa geniş, kâğıt taşıyorsa dar açıdır.
- Açıölçere geçtiğinizde her ölçümden önce iki şeyi denetletin: merkez köşeye oturdu mu, sıfır çizgisi bir kola çakıştı mı? Okuduğu sayıyı tahminiyle de karşılaştırsın; dar görünen bir açıda yüz kırk okuduysa iç ve dış ölçeği karıştırmıştır.
Sık sorulanlar
Açıölçerde iki sıra sayı var, hangisini okuyacağını şaşırıyor.
İki sıra vardır, çünkü bir açı sağdan da soldan da ölçülebilir. Hangisinin okunacağını sıfır belirler: açının bir kolu hangi sıradaki sıfıra çakıştıysa okuma o sıradan yapılır. Bu kural bile karıştırıyorsa daha sağlam bir yol var: önce tahmin ettirin. Dar bir açıda okunan sayı doksandan büyük çıkıyorsa yanlış sıra okunmuştur.
Dik, dar ve geniş açıyı birbirine karıştırıyor.
Üçünü de doksana göre tarif edin: dik açı tam doksan derecedir, dar açı doksandan küçüktür, geniş açı doksandan büyüktür. Doksanın nasıl göründüğünü tanımak için alete gerek yok. Kâğıt köşesi, kitap kapağı ve kapı çerçevesi hep dik açıdır; çocuk bunlara bakarak ölçüyü gözünde tutuyor.
Ölçmeden gözle söylemeye çalışıyor ve çoğu zaman yanılıyor.
Tahmin yanlış değil, eksiktir. En iyi sıra önce tahmin edip sonra ölçmektir; tahmin böylece ölçümü denetleyen bir akıl kontrolüne dönüşür. Vazgeçilecek şey tahminin kendisi değil, tahminle yetinmek. Tek cümleyle kurabilirsiniz: önce göz karar verir, sonra alet doğrular.
Bu konunun tamamı Muid uygulamasında
- Bu konuda sık yapılan hataların tamamı ve her birinin çözümü
- Çocuğun kendi çözeceği sorular ve dereceli geri bildirim
- Konuya bağlı oyun ve etkinlik
- Çocuk nerede takıldıysa veliye ve öğretmene ayrı ayrı yazılmış tavsiye
Her derste ilk konu ücretsizdir; hesabınızı açıp bakabilirsiniz.